Hesaplama
Kıdem tazminatı hesaplama aracı ne işe yarar?
Bu araç, iş sözleşmesi sona eren bir çalışanın alabileceği kıdem tazminatına dair ilk ve yaklaşık bir fikir edinmesi için hazırlandı. Brüt aylık ücretinizi, işe başlama ve işten ayrılma tarihlerinizi girdiğinizde araç toplam çalışma sürenizi yıla çevirir ve tahmini bir tutar gösterir. Sonuç, bir avukatla görüşmeden önce beklentinizi şekillendirmenize yardımcı olur; kesin alacak miktarı dosyadaki tüm belgeler incelendikten sonra netleşir. Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverende geçirdiği uzun yılların bir karşılığı olarak tasarlanmıştır ve bu yüzden hem işçiler hem de işverenler için iş ilişkisinin sona ermesinde en çok merak edilen kalemlerden biridir.
Yasal dayanak
Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdiği hâlde yürürlüğü korunan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenir. Kural olarak aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışmış olmak ve sözleşmenin kanunda sayılan hallerden biriyle sona ermesi gerekir. İşverenin haklı neden olmaksızın yaptığı fesih, işçinin haklı nedenle feshi, emeklilik, askerlik ve kadın çalışanın evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması bu hallere örnektir. Buna karşılık işçinin istifa ederek ve haklı bir neden göstermeksizin işten ayrılması durumunda kural olarak kıdem tazminatı hakkı doğmaz.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç önce iki tarih arasındaki gün sayısını bulur ve bunu 365'e bölerek çalışma sürenizi yıl cinsinden hesaplar. Ardından brüt aylık ücretiniz ile her dönem güncellenen kıdem tazminatı tavanından düşük olanı alır ve bu tutarı yıl sayısıyla çarpar. Böylece her tam yıl için otuz günlük ücret, artan süreler için de orantılı bir pay hesaba katılmış olur. Tavan tutarı, memur maaş katsayılarına bağlı olarak her yılın Ocak ve Temmuz aylarında güncellendiği için araç, hesaplamayı yaparken güncel tavan değerini esas alır.
Örnek hesaplama
Brüt aylık ücreti 35.000 TL olan ve tam yedi yıl çalışan bir kişiyi düşünelim. Ücret tavanın altında kaldığı için hesap doğrudan bu tutar üzerinden yapılır: 35.000 TL × 7 yıl, yaklaşık 245.000 TL eder. Araç, tarihler arasındaki gün sayısına bağlı olarak küçük farklarla benzer bir sonuç gösterir. Buna karşılık brüt ücreti tavanın üzerinde olan bir çalışan için hesap, gerçek ücret yerine o dönemdeki tavan tutarı üzerinden yapılır; bu da yüksek ücretli çalışanlarda tazminatın beklenenden düşük çıkmasına yol açabilir.
Kısmi yıllar nasıl hesaba katılır?
Bir yılı doldurduktan sonra artan aylar ve günler için de orantılı tazminat ödenir. Örneğin dört yıl sekiz ay çalışan bir kişi için hesap dört buçuk küsur yıl üzerinden yapılır. Aracımız gün bazında hesap yaptığı için bu oranlamayı kendiliğinden uygular; bir yılın altındaki çalışma süreleri için ise kural olarak kıdem tazminatı hakkı doğmadığını da unutmamak gerekir.
Sonucu etkileyen ama araca dahil olmayan unsurlar
- Giydirilmiş ücret: Gerçek hesapta yalnızca çıplak maaş değil; düzenli ödenen yol, yemek, ikramiye gibi para ve parayla ölçülebilen yan haklar da ücrete eklenir. Araç yalnızca girdiğiniz brüt ücreti kullanır, bu yüzden gerçek tutar aracın gösterdiğinden biraz daha yüksek çıkabilir.
- Kesintiler: Kıdem tazminatından gelir vergisi alınmaz, yalnızca damga vergisi kesilir. Aracın gösterdiği tutar bu kesintiden önceki brüt rakamdır.
- Tavan tutarı: Tavan yılda iki kez güncellenir ve fesih tarihinde geçerli olan tavan esas alınır; geçmiş dönemler için farklı tavan tutarları uygulanabilir.
- Fesih nedeni: Sözleşmenin nasıl sona erdiği tazminat hakkının doğup doğmadığını belirler; araç bu değerlendirmeyi yapamaz ve her zaman tazminat hakkı doğduğu varsayımıyla hesap yapar.
Feshin geçerliliği, hizmet süresinin ispatı ya da kayıt dışı geçen dönemler gibi sorular varsa iş hukuku alanında ayrıntılı bir değerlendirme yaptırmanız sağlıklı olur.