Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı dosyalarında, çocuğun yararını ve sizin geleceğinizi birlikte koruyan bir takip sunuyoruz.
Bir evliliğin sona erme kararı, genellikle kişinin hayatında aldığı en ağır kararlardan biridir ve bu kararla birlikte pek çok soru aynı anda ortaya çıkar: Çocuğun velayeti kimde olacak, ortak konutta kim kalacak, birikimler nasıl paylaşılacak, aylık geçim nasıl sağlanacak? Kartal Avukatlık Bürosu olarak aile hukuku dosyalarında birinci işimiz, bu soruların her birine dosyanıza özgü ve gerçekçi bir cevap bulmaktır; ikinci işimiz ise bu cevapları bulurken sizi ve varsa çocuklarınızı sürecin yıpratıcı etkilerinden olabildiğince korumaktır. İlk görüşmede durumu aceleyle değil, ayrıntılarıyla dinleriz; çünkü her ailenin koşulları birbirinden farklıdır ve aynı kalıp çözüm her dosyaya uymaz.
Aile hukuku pratiğimiz boşanmanın kendisiyle sınırlı değildir. Nafakanın sonradan artırılması ya da azaltılması, velayetin değiştirilmesi talepleri, çocukla kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi, evlilik birliği içinde edinilen malların tasfiyesi ve aile içinde şiddet ya da şiddet tehlikesine karşı koruyucu tedbir talepleri de bu alanın doğal bir parçasıdır. Bir dosyada bu başlıklardan birkaçı aynı anda gündeme gelebilir; biz de dosyayı parça parça değil, bir bütün olarak ele alır, hangi talebin ne zaman ve hangi delille ileri sürülmesi gerektiğini birlikte planlarız. Süreç boyunca duruşma tarihlerini, karşı tarafın dilekçelerini ve mahkemenin ara kararlarını vakit kaybetmeden sizinle paylaşırız. Dosyanın hangi aşamada olduğunu bilmek, belirsizliğin yarattığı kaygıyı da önemli ölçüde azaltır.
Boşanma Sürecinde İzlenen Yol
Türk Medeni Kanunu boşanmayı iki yoldan mümkün kılar: anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma. Hangi yolun uygulanacağı, eşlerin hem boşanmanın kendisi hem de sonuçları üzerinde gerçekten uzlaşıp uzlaşamadığına bağlıdır; dava eşlerden birinin yerleşim yerinde veya son altı aydır birlikte oturulan yerdeki aile mahkemesinde açılır.
Anlaşmalı boşanma yolu
Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurur ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul ederse bu yol izlenebilir. Hâkim tarafları duruşmada bizzat dinler, sunulan protokolün eşler ve çocuklar açısından dengeli olup olmadığını değerlendirir; dengesiz bulduğu noktaları taraflardan düzeltmelerini isteyebilir. Protokolde velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve varsa tazminat kalemlerinin somut ve uygulanabilir biçimde yazılması, dava bittikten sonra yeni bir uyuşmazlığın doğmasını önler.
Çekişmeli boşanma yolu
Taraflar anlaşamadığında dava, kanunda sayılan özel sebeplere (zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı) veya genel sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayandırılır. Bu davalarda dilekçe aşaması, ön inceleme duruşması, tanıkların dinlenmesi ve toplanan delillerin değerlendirilmesi gibi aşamalar yaşanır; sürecin uzunluğu mahkemenin iş yüküne ve dosyanın delil durumuna göre değişir.
Dava süresince alınan geçici tedbirler
Dava açıldığı anda hâkim, kendiliğinden, eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakımına ilişkin geçici tedbirleri belirler. Tedbir nafakası, ortak konutun kimde kalacağı ve çocukla geçici kişisel ilişki bu aşamada netleşir. Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbirler boşanma davasından bağımsız olarak ve çok daha hızlı biçimde talep edilebilir; bu başvuru ayrı bir dilekçeyle ve derhal yapılmalıdır.
Dosyanızı hangi yoldan yürüteceğimize karar verirken şu sırayı takip ederiz:
- Evliliğe, çocuklara ve mal varlığına ilişkin belge ve bilgilerin eksiksiz toplanması
- Nafaka, velayet ve tazminat taleplerinin dosyadaki verilere göre gerçekçi biçimde belirlenmesi
- Protokolün veya dava dilekçesinin hazırlanması, duruşmaların ve ara kararların takibi
- Kararın kesinleşmesi ve nüfus kayıtlarına işlenmesi sürecinin sonuna kadar izlenmesi
Talep edebileceğiniz yaklaşık nafaka aralığı için nafaka hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz; kesin tutarın her zaman hâkimin takdirine bağlı kaldığını hatırlatmak isteriz.
Nafaka, Velayet ve Mal Paylaşımı
Uygulamada boşanma davalarının çoğunda tartışmanın ağırlık noktası, evliliğin sona erip ermeyeceği değil, bu ayrılığın sonuçlarıdır. Bu yüzden nafaka, velayet ve mal rejimine ilişkin talepleri dava açılmadan önce, elinizdeki belgelere dayanarak hazırlamanız sürecin seyrini doğrudan etkiler.
Nafaka türleri
- Tedbir nafakası: Dava sürdüğü müddetçe eşin ve çocukların geçimini güvenceye alır.
- İştirak nafakası: Velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkısıdır.
- Yoksulluk nafakası: Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve kusuru diğerinden ağır olmayan eşe bağlanabilir.
Miktar belirlenirken tarafların gelir ve giderleri, sosyal-ekonomik konumları ve çocuğun ihtiyaçları bir arada değerlendirilir; koşullar değiştiğinde nafakanın artırılması, azaltılması veya tamamen kaldırılması için ayrı bir dava açılabilir.
Velayet kararı
Velayette belirleyici tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme çocuğun yaşını, eğitim hayatını, her bir ebeveynle kurduğu bağı ve gerekiyorsa uzman raporlarını birlikte değerlendirir; idrak çağındaki çocuğun kendi görüşü de dinlenebilir. Velayeti alamayan ebeveynle çocuk arasındaki kişisel ilişki gün ve saat belirtilerek düzenlenir, bayram ve yaz tatillerindeki görüşmeler de ayrıca planlanır.
Mal rejiminin tasfiyesi
1 Ocak 2002'den sonra edinilen mallarda, eşler aksini sözleşmeyle kararlaştırmadıysa yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejim dava tarihi itibarıyla sona erer ve her eş, diğerinin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısı üzerinde katılma alacağı isteyebilir; kişisel mallar bu paylaşımın dışında kalır. Tasfiye süreci çoğunlukla boşanma davasından bağımsız yürütülür ve tapu, banka ve araç kayıtlarının dikkatle incelenmesini gerektirir.
Maddi ve manevi tazminat talepleri
Kusursuz veya daha az kusurlu eş, boşanma yüzünden sarsılan mevcut ya da beklenen menfaatleri için kusurlu taraftan maddi tazminat isteyebilir; boşanmaya yol açan olaylar kişilik haklarını zedelemişse manevi tazminat da talep edilebilir. Bu talepler boşanma davasıyla birlikte ya da kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla ileri sürülebilir; hangi talebin hangi delille ve hangi zamanda sunulacağının baştan planlanması dosyanın sonucunu şekillendirir.
Kişisel ilişkinin fiilen engellenmesi
Uygulamada sık görülen bir sorun, velayeti alamayan ebeveynin, mahkemece belirlenen kişisel ilişki günlerinde çocuğu göremeyecek şekilde engellenmesidir. Böyle bir durumda doğrudan icra yoluna başvurularak kararın yerine getirilmesi istenebilir; sürekli ve kasıtlı engelleme ise velayetin yeniden değerlendirilmesi için ayrı bir dava açılmasına da gerekçe oluşturabilir. Bu nedenle engelleme girişimlerinin tarih ve içerikleriyle not edilmesi, ileride açılacak davada önemli bir delil oluşturur. Benzer biçimde, nafaka borcunu düzenli ödemeyen tarafa karşı da icra takibi başlatılabilir ve biriken borç için ayrıca faiz talep edilebilir; bu da nafaka kararının yalnızca kağıt üzerinde kalmamasını güvence altına alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma ile çekişmeli boşanma arasındaki fark nedir?
Anlaşmalı boşanmada eşler boşanmanın kendisi ve velayet, nafaka, mal paylaşımı gibi tüm sonuçları üzerinde uzlaşır; evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir ve dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanabilir. Çekişmeli boşanmada ise taraflardan biri boşanmaya ya da sonuçlarından birine itiraz eder. Bu durumda dilekçeler, ön inceleme, tanık ve delil aşamaları yaşanır; süreç mahkemenin iş yüküne ve dosyanın kapsamına göre aylarca, bazen daha uzun sürebilir.
Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Kanun nafaka için sabit bir oran ya da formül öngörmez; miktar hâkimin takdirindedir. Hâkim; tarafların gelirlerini, zorunlu giderlerini, yaşam standartlarını, çocuğun yaşını, eğitim ve sağlık ihtiyaçlarını birlikte değerlendirir. Yoksulluk nafakasında ayrıca nafaka isteyen eşin kusurunun daha ağır olmaması aranır. Bu nedenle maaş bordroları, kira sözleşmesi, okul ve sağlık giderlerine ilişkin belgelerin dosyaya eksiksiz sunulması, gerçekçi bir nafaka kararı verilmesinde belirleyici olur.
Velayet kime verilir, sonradan değiştirilebilir mi?
Velayet, çocuğun üstün yararı gözetilerek hangi ebeveynin yanında daha sağlıklı gelişeceği değerlendirilip belirlenir; ebeveynin maddi gücü tek başına belirleyici değildir. Mahkeme gerektiğinde pedagog veya sosyal çalışmacı raporu alır ve idrak çağındaki çocuğu dinleyebilir. Velayet kararı kesinleştikten sonra da çocuğun yararını olumsuz etkileyen yeni bir durum ortaya çıkarsa, örneğin ihmal ya da kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi gibi, velayetin değiştirilmesi için dava açılabilir.
Mal paylaşımı davası ne zaman ve ne kadar süre içinde açılabilir?
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin dava, boşanma davasıyla birlikte açılabileceği gibi boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ayrı bir dava olarak da açılabilir. Birlikte açıldığında mal rejimi davası, boşanma kararı kesinleşene kadar bekletilir. Katılma alacağı için uygulamada boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi kabul edilmektedir. Süre uzun görünse de tanıkların ve belgelerin zamanla ulaşılmaz hale gelebileceğini göz önünde bulundurmak gerekir.