Şirket kuruluşundan ortaklık uyuşmazlıklarına, sözleşme hazırlığından alacak takibine kadar işletmenizin hukuki altyapısını sağlamlaştıran danışmanlık ve dava desteği.
Bir işletmenin sağlıklı büyümesi, çoğu zaman görünmeyen ama belirleyici bir unsura dayanır: sağlam kurulmuş sözleşmeler ve açık işleyen kurallar. Ortaklar arasında yetki paylaşımının belirsiz bırakılması, tedarikçiyle yapılan sözleşmede teslim ve ödeme koşullarının eksik yazılması ya da zamanında takip edilmeyen bir alacak, işletmenin nakit akışını ve piyasadaki itibarını doğrudan etkileyebilir. Kartal Avukatlık Bürosu olarak ticaret ve şirketler hukuku alanındaki amacımız, bu riskleri ortaya çıkmadan görünür kılmak ve bir uyuşmazlık doğduğunda süreci baştan planlı biçimde yönetmektir; dava aşamasına gelen sorunların büyük bölümü, aslında doğru kurgulanmış belgelerle önceden önlenebilir nitelikte sorunlardır.
Bu alanda şirket kuruluşu ve esas sözleşme hazırlığı, pay devirleri, genel kurul süreçleri, ticari sözleşmelerin hazırlanıp incelenmesi, alacakların icra yoluyla tahsili ve ticari davalar başlıca çalışma konularımızdır. Danışmanlığı tek seferlik bir ihtiyaç için de, sürekli bir ilişki olarak da verebiliriz; sürekli danışmanlıkta işletmenizin sözleşme ve yazışma düzenini birlikte kurarak olası uyuşmazlıklara karşı önceden hazırlıklı olmanızı hedefleriz. Bir uyuşmazlık doğduğunda ise müzakere ve arabuluculuk imkânlarını, icra ve dava seçeneklerini maliyet ile süre açısından birlikte değerlendirip size en uygun yolu öneririz.
Şirket Kuruluşu ve Ortaklık İlişkileri
Türk Ticaret Kanunu, sermaye şirketleri için birden fazla yapı öngörür; uygulamada en çok tercih edilenler limited şirket ve anonim şirkettir. Hangi türün seçileceği ortak sayısına, sermaye ihtiyacına, pay devrinin ne derece esnek olmasının istendiğine ve planlanan yönetim yapısına bağlıdır. Kuruluş öncesinde bu seçimin doğru yapılması, ileride şirketin büyümesi veya yatırımcı alması gerektiğinde yeniden yapılandırma zorunluluğunu azaltır.
Kuruluş aşamasında gözden kaçırılmaması gereken noktalar
- Şirket sözleşmesinde amaç ve konunun, ileride genişleyecek faaliyet alanlarını da kapsayacak genişlikte yazılması
- Sermaye taahhüdünün ve ödeme takviminin açık ve denetlenebilir biçimde belirlenmesi
- Müdür veya yönetim kurulu üyelerinin temsil yetkisinin sınırlarının net çizilmesi
- Pay devri, ön alım hakkı ve ortaklıktan çıkma hallerinin kuruluş aşamasında önceden düzenlenmesi
Limited şirkette ortaklar kural olarak taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı sorumludur; yine de şirketten tahsil edilemeyen kamu alacaklarından sermaye payları oranında sorumlu tutulabilirler. Pay devri yazılı şekilde yapılmalı ve imzalar noterce onaylanmalıdır; şirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe devir ayrıca genel kurul onayına bağlıdır.
Kuruluştan sonraki düzenli yükümlülükler
Kuruluş tamamlandıktan sonra da şirketin yerine getirmesi gereken sürekli yükümlülükler vardır: olağan genel kurul toplantısının her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılması, yönetim değişikliklerinin, sermaye artırımlarının ve adres değişikliklerinin ticaret siciline tescil ve ilan ettirilmesi, ticari defterlerin kanuna uygun biçimde tutulması bunların başında gelir. Bu yükümlülüklerin ihmal edilmesi, ileride bir ortaklık uyuşmazlığında veya pay devri sürecinde ciddi usul sorunlarına dönüşebilir.
Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar
Ortaklık ilişkisi bozulduğunda en sık karşılaşılan sorunlar kâr dağıtılmaması, bilgi alma hakkının fiilen engellenmesi, genel kurul kararlarının usulsüz alınması ve yönetimin şirket aleyhine işlem yapmasıdır. Kanuna veya esas sözleşmeye aykırı genel kurul kararlarına karşı, karar tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açılabilir; yöneticilerin sorumluluğuna ilişkin davalar ile haklı sebeple ortaklıktan çıkma veya şirketin feshi talepleri de aynı kapsamda değerlendirilir. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğunun da gözden kaçırılmaması gerekir. Bu tür davalarda şirket kayıtları ve genel kurul tutanakları belirleyici delil niteliği taşır; bu belgelerin eksiksiz ve düzenli saklanması tüm ortakların ortak yararınadır.
Pay defteri ve bilgi alma hakkının önemi
Pay defterinin güncel tutulmaması, ortaklık ilişkisindeki uyuşmazlıklarda kimin gerçek pay sahibi olduğu konusunda ayrıca ihtilafa yol açabilir. Ortağın şirket işleri hakkında bilgi ve inceleme isteme hakkı kanunla güvence altına alınmıştır; bu hakkın haklı bir sebep gösterilmeden sürekli engellenmesi, hem genel kurul kararlarına itiraz hem de tazminat taleplerinin dayanağı olabilir.
Ticari Sözleşmeler ve Alacak Takibi
Ticari ilişkilerde uyuşmazlıkların büyük kısmı, sözleşmenin hiç yazılmadığı ya da önemli konuların sözleşmede açık bırakıldığı durumlarda ortaya çıkar. Satış, distribütörlük, bayilik, hizmet, kira ve gizlilik sözleşmeleri işletmenin ihtiyaçlarına göre ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Sözleşmelerde öne çıkan maddeler
- Teslim, ifa ve ödeme takvimi ile gecikme halinde uygulanacak sonuçlar
- Cezai şartın kapsamı ve sınırları
- Fesih koşulları, bildirim süreleri ve mücbir sebep halleri
- Uyuşmazlıkta yetkili mahkeme veya tahkim kaydı
Sözleşmenin taraflardan birinin önceden hazırladığı bir taslak olup olmadığı da önemlidir; genel işlem koşulları kanunda özel bir denetime tabidir ve karşı tarafın aleyhine olan bazı hükümler yazılmamış sayılabilir.
Cezai şart kararlaştırılırken, tacir sıfatına sahip borçlunun aşırı yüksek cezai şartın indirilmesini kural olarak isteyemeyeceği unutulmamalıdır; bu nedenle oranların baştan gerçekçi ve dengeli belirlenmesi gerekir.
Uyuşmazlıkta ilk adımlar
Ticari bir uyuşmazlıkta ilk adım çoğu zaman karşı tarafa noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesidir. İhtarname; borçluyu temerrüde düşürmek, sözleşmeyi feshetmek veya bir hakkı saklı tutmak açısından önemli sonuçlar doğurur. Konusu para alacağı olan ticari davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; arabuluculukta varılan ve kanuni şartları taşıyan anlaşma, mahkeme kararı gibi icra edilebilir. Sözleşmede tahkim şartı bulunuyorsa uyuşmazlık devlet mahkemeleri yerine hakem heyeti önünde çözülür.
Alacakların tahsili
Ödenmeyen ticari alacaklar için ilamsız icra takibi, çek ve senet gibi kambiyo senetlerine dayalı alacaklar için ise kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılabilir. Borçlunun takibe itiraz etmesi halinde itirazın iptali davası veya şartları varsa itirazın kaldırılması yoluna başvurulur; haksız itirazlarda belirli koşullarla icra inkâr tazminatı da gündeme gelir. Takip veya dava öncesinde ödenecek harçlar hakkında yaklaşık bir fikir edinmek için dava harcı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Alacak takibinde zaman önemlidir. Borçlunun mal varlığını elden çıkarma riski bulunan durumlarda ihtiyati haciz talebi değerlendirilebilir; zamanaşımı süreleri ise alacağın türüne göre farklılık gösterdiğinden dosyanın erken aşamada incelenmesi gerekir. Fatura, irsaliye, cari hesap ekstresi ve yazışmaların düzenli saklanması, takip sürecini önemli ölçüde kolaylaştırır.
Ticari defterlerin delil değeri
Taraflarca usulüne uygun tutulan ticari defterler, aralarındaki uyuşmazlıkta birbirleri aleyhine ve lehine delil olarak kullanılabilir; bu nedenle defterlerin düzenli ve eksiksiz tutulması, yalnızca vergi mevzuatı açısından değil olası bir dava açısından da önemlidir ve ileride çıkabilecek bir uyuşmazlıkta önemli bir ispat kolaylığı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Limited şirket mi, anonim şirket mi kurmalıyım?
Karar; ortak sayısına, sermaye büyüklüğüne, payların ne kadar kolay devredilmesini istediğinize ve ileride yatırımcı alma planınıza göre verilir. Limited şirket daha sade bir yönetim yapısı sunar, ancak pay devri noter onayı ve kural olarak genel kurul onayı gerektirir. Anonim şirkette pay devri daha esnektir ve sermaye artırımı ile yatırım süreçleri için daha uygun bir yapı sağlar. Asgari sermaye tutarları zaman zaman güncellendiğinden, kuruluş öncesinde güncel tutarların kontrol edilmesi gerekir.
Ticari alacağım için hemen icra takibi başlatabilir miyim?
Vadesi gelmiş ve ödenmemiş bir alacak için doğrudan icra takibi başlatılabilir; ilamsız takipte mahkeme kararı gerekmez. Ancak borçlu ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederse takip durur ve alacağın varlığını mahkemede ispat etmeniz gerekir. Bu nedenle takipten önce fatura, irsaliye, sözleşme, cari hesap ekstresi ve yazışmaların hazır olması önemlidir. Çek veya senede dayanan alacaklarda kambiyo senetlerine özgü takip yolu, borçlunun itiraz imkânını daralttığı için daha hızlı sonuç verebilir.
Haksız rekabet iddiasıyla hangi talepler ileri sürülebilir?
Türk Ticaret Kanunu, dürüstlük kuralına aykırı olan ve rakipler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı davranışları haksız rekabet olarak tanımlar. Örneğin bir rakibin ürünleri hakkında gerçeğe aykırı açıklamalar yapmak, iş sırlarını izinsiz kullanmak veya karıştırılmaya yol açacak işaret ve tanıtımlar kullanmak bu kapsamda değerlendirilebilir. Zarar gören işletme; eylemin haksız olduğunun tespitini, durdurulmasını, sonuçlarının ortadan kaldırılmasını ve kusur varsa maddi ve manevi tazminatı talep edebilir.
Şirket birleşmesi veya devralma sürecinde hukuki olarak neler yapılır?
Süreç genellikle hedef şirketin hukuki, mali ve vergisel durumunun incelendiği durum tespiti (due diligence) çalışmasıyla başlar. Bu incelemede şirketin sözleşmeleri, davaları, borçları, çalışanlarla ilişkileri ve taşınmazları gözden geçirilir. Ardından devir veya birleşme sözleşmesinin şartları müzakere edilir; satıcının beyan ve taahhütleri ile tazmin yükümlülükleri sözleşmeye yazılır. Belirli eşikleri aşan işlemlerde Rekabet Kurumu izni gerekebilir; son aşamada genel kurul kararları alınır ve ticaret siciline tescil yapılır.